“O libro de Antón R. Gallardo é un sobranceiro expoñente do potencial do estudo da historia das mulleres: permite rescatar experiencias, achegas e loitas invisibilizadas no relato tradicional e contribúe a recoñecer o papel delas en procesos políticos, sociais e culturais tanto do lugar que habitan coma do país. Incorporar voces e experiencias femininas, ou, coma neste caso, erixilas en protagonistas, transforma o achegamento ao noso pasado nunha experiencia inclusiva e diversa, e, xa que logo, moito máis próxima á complexidade real que se agocha detrás das sociedades pretéritas.

O autor demostra, apoiado en numerosas fontes―entre as que destacan a documentación oficial custodiada en arquivos, a prensa periódica de época e a historia oral―, como a industria da sardiña, as migracións (tanto a Boiro como desde Boiro), o comercio, as ideoloxías políticas anticaciquís ou os conflitos socioambientais son (tamén) «cousas de mulleres», son esferas onde cabe atopar e reivindicar o feminino. E se é quen de pór luz en espazos aínda escuros no pasado delas, é certamente notable que tamén desmonte estereotipos nas esferas historicamente feminizadas como o citado ensino, o marisqueo ou o servizo doméstico.

O libro de Antón R. Gallardo ten todas as garantías de gustar a quen o lea na procura dun excelente exercicio de historia das mulleres, pero, igualmente ten un enorme interese para quen goce con lecturas sobre o devir contemporáneo.” Ana Cabana Iglesia. Profesora titular do Departamento de Historia da USC.